สหรัฐฯ คว่ำบาตรหน่วยงานอิหร่านเก็บค่าผ่านช่องแคบฮอร์มุซเป็น Bitcoin-หยวน

นับตั้งแต่การหยุดยิงระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านมีผลในเดือนเมษายน 2569 อิหร่านได้เริ่มเก็บค่าผ่านทางจากเรือที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โดยรับชำระเป็น Bitcoin หยวนจีน และ Stablecoin ผ่านหน่วยงานที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นชื่อ “Persian Gulf Strait Authority” ตามรายงานจาก Crypto Rover ในชุมชนคริปโตบน X ซึ่งอ้างอิงสื่ออิหร่านว่ามีเรือ 363 ลำผ่านช่องแคบและสร้างรายได้ราว $1.5 พันล้าน อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวยังไม่ได้รับการยืนยันจากแหล่งข่าวอิสระ โดยข้อมูลที่ตรวจสอบได้จากสื่อกระแสหลักระบุเพียงว่ามีประมาณ 30 ลำชำระค่าผ่านทางรวมกันราว $60 ล้าน และเมื่อวันที่ 29 พ.ค. 2569 กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ได้คว่ำบาตรหน่วยงานนี้อย่างเป็นทางการ

อิหร่านใช้ Bitcoin หลีกเลี่ยงดอลลาร์อย่างไร

จุดเริ่มต้นของเรื่องนี้ย้อนไปถึงเดือนมีนาคม 2569 เมื่อสำนักข่าวกึ่งทางการ ISNA รายงานว่าอิหร่านกำลังพิจารณาออกกฎหมายให้เรือต่างชาติต้องจ่ายค่าผ่านทางช่องแคบฮอร์มุซ ก่อนที่ Bloomberg จะรายงานในเดือนเมษายนว่ากองกำลัง IRGC เริ่มเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจริงในอัตราราว $1 ต่อบาร์เรลน้ำมัน ต่อมาในเดือนพฤษภาคม อิหร่านเปิดตัว “Hormuz Safe” แพลตฟอร์มประกันภัยทางทะเลที่ใช้ Bitcoin รองรับการชำระเงิน

กลยุทธ์การรับ Bitcoin และหยวนจีนแทนดอลลาร์นี้เป็นส่วนหนึ่งของการลดพึ่งพาระบบ SWIFT ที่ดอลลาร์เป็นศูนย์กลาง ซึ่งอิหร่านถูกตัดออกจากระบบดังกล่าวจากมาตรการคว่ำบาตรตะวันตก โฆษกกระทรวงต่างประเทศอิหร่าน อิสมาอิล บาเกอี ระบุเมื่อวันที่ 25 พ.ค. ว่านี่ไม่ใช่การเก็บค่าผ่านทาง แต่เป็น “ค่าบริการเดินเรือและการปกป้องสิ่งแวดล้อม” อย่างไรก็ดี 5 ชาติสมาชิกกลุ่มความร่วมมืออ่าวอาหรับ (GCC) ได้แจ้งต่อองค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (IMO) อย่างเป็นทางการว่าการกระทำดังกล่าวผิดกฎหมายระหว่างประเทศ

สหรัฐฯ คว่ำบาตร และตัวเลขที่ยังพิสูจน์ไม่ได้

เมื่อวันที่ 29 พ.ค. 2569 กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ประกาศคว่ำบาตร Persian Gulf Strait Authority โดยระบุว่าเป็น “แขนกรรโชกทรัพย์ของ IRGC” ที่บังคับให้เรือพาณิชย์จ่าย “ค่าผ่านทางที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย” พร้อมเตือนว่าบริษัทใดที่ร่วมมือหรือชำระเงินให้หน่วยงานนี้อาจเผชิญกับความเสี่ยงจากมาตรการคว่ำบาตรสหรัฐฯ รวมถึงโทษปรับและผลกระทบต่อชื่อเสียง ในวันเดียวกัน มีรายงานว่าสหรัฐฯ และอิหร่านอยู่ระหว่างหารือต่ออายุหยุดยิงอีก 60 วัน โดยมีเงื่อนไขหนึ่งคือห้ามอิหร่านเก็บค่าผ่านทางในช่องแคบ

สำหรับตัวเลขที่แพร่สะพัดในโซเชียลมีเดียว่ามีเรือ 363 ลำและรายได้ $1.5 พันล้านนั้น นักวิเคราะห์ข้อมูลโอเพนซอร์สได้ตรวจสอบแล้วพบว่าเรือที่ปรากฏบน MarineTraffic ภายใต้ชื่อ “IRGC Toll Collect” เป็นเพียงเรือปลอม/สปูฟ ที่มีหมายเลข MMSI ปลอมและค่าความลึกกราบเรือ 0.3 เมตรซึ่งเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติ ก่อนจะหายไปอย่างรวดเร็ว ขณะที่ตัวเลขรายได้ที่มีการยืนยันจากแหล่งน่าเชื่อถือสูงสุดคือประมาณ $60 ล้านจากราว 30 ลำ ตามรายงานของสื่ออิหร่านเมื่อวันที่ 14 พ.ค.

ส่วนตัวผู้เขียนมองว่าเรื่องนี้น่าสนใจมากในแง่ของ de-dollarization เพราะนี่อาจเป็นครั้งแรกที่รัฐชาติใช้ Bitcoin เป็นส่วนหนึ่งของนโยบายรายได้อย่างจริงจัง แต่ต้องระวังอย่าตื่นเต้นเกินจริงกับตัวเลขที่แพร่ในโซเชียลมีเดีย เพราะยังไม่มีการยืนยันที่เชื่อถือได้สำหรับตัวเลข $1.5 พันล้าน สิ่งที่น่าจับตามองจริงๆ คือผลการเจรจาต่ออายุหยุดยิงระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ถ้าข้อตกลงใหม่บังคับให้อิหร่านหยุดเก็บค่าผ่านทาง เรื่องนี้ก็อาจจบลงเร็วกว่าที่คิด

ที่มา: @cryptorover

เครดิตภาพจาก @GlobalPuls94092