เหมืองขุด Bitcoin รายใหญ่หันไปทำ AI และเทขาย BTC กว่า $1.2 พันล้าน

ลองนึกภาพยามที่เฝ้าธนาคารมาเกือบ 10 ปี วันหนึ่งเขายื่นใบลาออกไปเฝ้าศูนย์ข้อมูล AI แทน และก่อนออกไปก็ยังขนทองจากห้องนิรภัยของตัวเองออกมาขายอีกจำนวนมาก นี่ไม่ใช่นิทาน แต่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับอุตสาหกรรมเหมืองขุด Bitcoin ในสัปดาห์นี้

ภายในช่วงเวลาไม่กี่วัน มีสัญญาณสามชุดออกมาพร้อมกัน ชุดแรก IREN ซึ่งเคยเป็นหนึ่งในเหมืองขุดที่จดทะเบียนในตลาดหุ้นรายใหญ่ที่สุด ขุด Bitcoin ได้เพียง 402 BTC ในไตรมาสล่าสุด จากเดิม 2,039 BTC เมื่อปีก่อน และยืนยันว่าจะเลิกขุดเกือบทั้งหมดภายในวันที่ 31 ธันวาคมนี้ ชุดที่สอง Hut 8 ซึ่งขึ้นชื่อเรื่องถือเหรียญไม่ยอมขาย ถูกพบว่าโอน 1,617 BTC ไปยังกระเป๋าของเว็บกระดานเทรด ชุดที่สาม MARA เปิดเผยว่าขาย Bitcoin ไปแล้ว $1.1 พันล้าน และบอกตรง ๆ ว่าจะขายต่อ

ถ้ามองแยกทีละบริษัท นี่อาจเป็นแค่การบริหารงบดุล แต่ถ้าวางสามเรื่องไว้ข้างกัน จะเห็นภาพที่ใหญ่กว่านั้นมาก บริษัทที่เคยทำหน้าที่ดูแลความปลอดภัยของเครือข่าย Bitcoin กำลังเดินออกจาก Bitcoin และกลุ่มที่เคยเป็นผู้ถือเหรียญรายใหญ่ กำลังกลายเป็นผู้ขายเชิงโครงสร้าง

จากคลังเก็บ Bitcoin กลายเป็นผู้ขายรายใหญ่

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา เหมืองขุดที่จดทะเบียนในตลาดหุ้นสหรัฐฯ ถูกมองว่าเป็นผู้ถือเหรียญแบบไม่ขาย ขุดได้เท่าไรก็เก็บเข้าคลัง ดึงเหรียญออกจากตลาด และลดแรงขายที่เคยมาจากเหมืองขุดในยุคก่อน แต่ตัวเลขชุดใหม่บอกว่าภาพนั้นกำลังกลับด้าน

Wu Blockchain รายงานว่า MARA หนึ่งในบริษัทเหมืองขุด Bitcoin ที่จดทะเบียนในตลาดหุ้นใหญ่ที่สุดในโลก เปิดเผยในผลประกอบการไตรมาส 3 ปี 2026 ว่าขาย Bitcoin ไป 13,597 BTC หลังปิดไตรมาส ที่ราคาเฉลี่ยราว $81,039 ขณะที่รายได้ลดลง 35% ตามเอกสารที่ส่งให้ ก.ล.ต. สหรัฐฯ (SEC) การขายครั้งนี้เกิดขึ้นในเดือนตุลาคม ไม่ได้อยู่ในไตรมาส 3 ส่วนในไตรมาส 3 เอง MARA ขายไปอีกก้อนหนึ่ง 3,891 BTC ที่ราคาเฉลี่ย $75,300

ดังที่เห็นในกราฟของ Mathematical Money ด้านล่าง ณ วันที่ 30 กันยายน MARA ถือ Bitcoin อยู่ 34,012 BTC ทั้งไตรมาสขุดได้ 2,247 BTC แต่ขายในไตรมาสไปแล้ว 3,891 BTC ซึ่งมากกว่าที่ขุดได้ และหลังปิดไตรมาสก็ขายเพิ่มอีก 13,597 BTC แท่งสีเหลืองยาวกว่าแท่งที่ขุดได้หลายเท่า Mathematical Money คำนวณว่าการขายหลังปิดไตรมาสครั้งเดียวคิดเป็น 40% ของเหรียญที่ถืออยู่ ณ สิ้นไตรมาส

ฝั่ง Hut 8 เรื่องยิ่งน่าคิด เพราะบริษัทนี้สร้างภาพลักษณ์เป็นเหมืองที่ไม่ยอมขายเหรียญมานาน แต่ในเดือนตุลาคม Hut 8 ขายไปแล้ว 2,148 BTC ที่ราคาเฉลี่ย $81,657 รวมราว $175.4 ล้าน เพื่อนำไปซื้อหุ้นคืน ก่อนหน้านั้นในไตรมาส 3 ก็ขายไป 954 BTC และเพิ่งขยายวงเงินซื้อหุ้นคืนจาก $250 ล้าน เป็น $1 พันล้าน ล่าสุดเครื่องมือติดตามบนเชน Lookonchain พบว่า Hut 8 โอนอีก 1,617 BTC มูลค่าราว $121.4 ล้าน ไปยังกระเป๋าของเว็บกระดานเทรดและผู้รับฝาก ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวแยกจากก้อนที่ขายไปแล้ว และยังไม่ได้ยืนยันว่าขายจริง แต่โดยทั่วไปการโอนเหรียญเข้ากระดานเทรดมักเป็นสัญญาณเตรียมขายหรือนำไปใช้เป็นหลักประกัน

ต้องพูดให้ชัดว่า IREN ไม่ได้อยู่ในกลุ่มผู้ขายเหรียญจากคลัง เพราะ IREN ใช้โมเดลขายเหรียญที่ขุดได้ทุกวันมาตลอด และไม่มี Bitcoin ในงบดุลเลย ณ สิ้นเดือนกันยายน ผลกระทบของ IREN จึงอยู่อีกด้านหนึ่ง ซึ่งอาจสำคัญกว่าด้วยซ้ำ นั่นคือกำลังขุดที่หายไปจากเครือข่าย

MARA กำไร $632 ล้าน แต่ธุรกิจขุดหดตัวลง

หลายคนเห็นพาดหัวว่า MARA มีกำไรสุทธิไตรมาส 3 สูงถึงหลายร้อยล้านดอลลาร์แล้วอาจคิดว่าธุรกิจไปได้สวย NewsTongue รายงานตัวเลขกำไรไว้ที่ $634.4 ล้าน แต่ตัวเลขในเอกสารทางการของบริษัทคือ $632.1 ล้าน และที่สำคัญกว่าคือที่มาของกำไรก้อนนี้ เกือบทั้งหมดมาจากกำไรที่ยังไม่เกิดขึ้นจริง $885.3 ล้าน จากการบันทึกมูลค่าคริปโตที่ถืออยู่ตามราคาตลาด ไม่ใช่เงินสดจากการทำธุรกิจ

ดูจากกราฟผลประกอบการด้านล่าง รายได้ของ MARA ไหลลงต่อเนื่อง 5 ไตรมาส จาก $252.4 ล้าน ในไตรมาส 3 ปี 2025 เหลือ $164.2 ล้าน ในไตรมาส 3 ปี 2026 ส่วนกำไรสุทธิแกว่งแรงตามราคา Bitcoin ไตรมาส 4 ปี 2025 ขาดทุน $1,709.8 ล้าน ไตรมาส 1 ปี 2026 ขาดทุน $1,262.4 ล้าน ไตรมาส 2 ขาดทุน $611.3 ล้าน ก่อนจะพลิกเป็นกำไรในไตรมาสนี้ นี่คือบริษัทที่ตัวเลขกำไรขึ้นลงตามราคาเหรียญ ไม่ใช่ตามความสามารถในการหารายได้จากการขุด

เงิน $1.1 พันล้านจากการขาย MARA นำไป $750 ล้าน ชำระหนี้เงินกู้ที่ใช้ Bitcoin ค้ำประกันทั้งหมด ซึ่งเคยใช้ซื้อโรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติ Long Ridge การชำระหนี้ครั้งนี้ปลดล็อกเหรียญที่เคยวางค้ำไว้ 17,477 BTC และทำให้สัดส่วนเหรียญที่ถูกนำไปค้ำหรือให้กู้เหลือไม่ถึง 5% ของทั้งหมด ScalpingX ชี้ว่าการชำระหนี้ช่วยลดความเสี่ยงจากความผันผวนของ Bitcoin แต่การถือเหรียญน้อยลงก็หมายถึงโอกาสได้ประโยชน์จากราคาขาขึ้นที่ลดลงไปด้วย

ประโยคที่น่ากังวลที่สุดไม่ใช่ตัวเลขที่ขายไปแล้ว แต่เป็นสิ่งที่ MARA เขียนไว้ว่าคาดว่าจะขาย Bitcoin เพิ่มอีก เพื่อนำเงินไปลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI รองรับหุ้นกู้แปลงสภาพที่ผู้ถือมีสิทธิ์ขายคืนในปี 2027 และใช้ในโครงการซื้อหุ้นคืน $500 ล้าน ที่เพิ่งอนุมัติ พูดง่าย ๆ คือการขายไม่ได้จบในรอบเดียว แต่มีปฏิทินรออยู่แล้ว

IREN เลิกขุดสิ้นปีนี้ แล้วใครจะจ่ายค่าความปลอดภัยให้ Bitcoin

ตัวเลขของ IREN อธิบายว่าทำไมเหมืองขุดถึงตัดสินใจแบบนี้ ในไตรมาสที่สิ้นสุดวันที่ 30 กันยายน 2026 รายได้จากการขุดเหลือ $28 ล้าน ลดลงราว 88% จาก $233 ล้าน เมื่อปีก่อน ขณะที่รายได้จากบริการ AI Cloud พุ่ง 182% จากไตรมาสก่อนหน้า มาอยู่ที่ $200 ล้าน หรือราว 88% ของรายได้รวม $228 ล้าน วันนี้ IREN จึงไม่ใช่เหมืองขุดที่ทำ AI เสริมอีกแล้ว แต่เป็นบริษัท AI ที่ยังมีเครื่องขุดค้างอยู่ไม่กี่เดือน

เหตุผลเบื้องหลังคือคณิตศาสตร์ล้วน ๆ หลังการ Halving เมื่อเดือนเมษายน 2024 และความยากในการขุดที่เพิ่มขึ้น รายได้ต่อกำลังขุดอยู่ใกล้ระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ ขณะที่การให้เช่าพื้นที่และไฟฟ้าแก่ผู้ให้บริการคลาวด์รายใหญ่ หรือการรันคลัสเตอร์ GPU ของ Nvidia สามารถสร้างรายได้ต่อเมกะวัตต์สูงกว่า 3 ถึง 5 เท่า แถมได้สัญญาระยะยาว 10 ถึง 15 ปี ถ้าคุณเป็นผู้บริหาร คุณจะเลือกอะไร

แต่สิ่งที่สมเหตุสมผลสำหรับบริษัท อาจไม่ใช่ข่าวดีสำหรับเครือข่าย การออกของ IREN ทำให้กำลังขุดราว 8 EH/s หายไปจากเครือข่าย และปิดโอกาสที่บริษัทจะเพิ่มกำลังขุดในอนาคต ลองคิดต่อว่าถ้า MARA และ Hut 8 ทยอยโยกไฟฟ้าระดับกิกะวัตต์ที่เชื่อมกับสายส่งไปให้ GPU แบบถาวร กำลังขุดรวมของ Bitcoin จะเป็นอย่างไร

คำถามนี้จะหนักขึ้นอีกในปี 2028 เมื่อถึงการ Halving ครั้งถัดไป รางวัลต่อบล็อกจะลดจาก 3.125 BTC เหลือ 1.5625 BTC ทฤษฎีของ Bitcoin บอกว่าค่าธรรมเนียมธุรกรรมจะเข้ามาแทนรางวัลบล็อกที่หายไป แต่จนถึงวันนี้ยังไม่มีหลักฐานว่าค่าธรรมเนียมจะเติมช่องว่างได้อย่างยั่งยืน ถ้าไม่ได้ กำลังขุดอาจหยุดโตหรือลดลง และการยืนยันบล็อกอาจไปกระจุกอยู่กับ Pool เอกชนไม่กี่รายหรือเหมืองที่รัฐหนุนหลัง ซึ่งขัดกับหลักการกระจายอำนาจที่ Bitcoin ภูมิใจมาตลอด

เดิมพันทั้งบริษัทกับ AI ในวันที่ธนาคารกลางเตือนเรื่องฟองสบู่

จังหวะเวลาของการย้ายค่ายครั้งนี้น่าตั้งคำถาม เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน Andrew Bailey ผู้ว่าการธนาคารกลางอังกฤษ กล่าวปาฐกถาที่มหาวิทยาลัยซูริก เตือนว่าการลงทุนใน AI อาจไม่เป็นไปตามที่ตลาดคาดหวัง ทั้งเรื่องระยะเวลาและผลตอบแทน และถ้าฟองสบู่ AI ที่ราคาสูงเกินจริงแตก อาจเกิดความเสี่ยงร้ายแรงต่อเสถียรภาพทางการเงิน โดยเขาจับตาหนี้ที่ใช้สร้างศูนย์ข้อมูลและโครงสร้างพื้นฐานของผู้ให้บริการคลาวด์รายใหญ่เป็นพิเศษ

ฝั่งตลาดหุ้นก็ส่งสัญญาณไม่ต่างกัน ทีมเทรดตะกร้าหุ้นของ Goldman Sachs รายงานว่าตะกร้าหุ้นชิปหน่วยความจำ AI ซึ่งรวม SK Hynix, Micron และ Samsung ร่วงลง 51% จากจุดสูงสุดในเดือนมิถุนายน 2026 ถึงต้นเดือนพฤศจิกายน ถือเป็นการปรับฐานของกลุ่มนี้ที่หนักที่สุดนับจากการเปิดตัว ChatGPT

และอย่าลืมว่าธุรกิจ AI กินเงินลงทุนมหาศาล คลัสเตอร์ Nvidia รุ่น Blackwell หรือ Rubin ต้องใช้เงินหลายพันล้านดอลลาร์ทั้งค่าฮาร์ดแวร์และระบบระบายความร้อนด้วยของเหลว ฮาร์ดแวร์เสื่อมค่าเร็ว ส่วนความต้องการของลูกค้ารายใหญ่ก็เริ่มถูกตั้งคำถาม IREN เองเพิ่งเลื่อนเป้ารายได้ AI ต่อปีที่ระดับ $4 พันล้าน จากเดือนธันวาคม 2026 ไปเป็นต้นปี 2027 หลังจาก Microsoft และผู้ผลิตอุปกรณ์ปรับแผนส่งมอบ

แล้วถ้า AI ปรับฐานแรงจริง เหมืองเหล่านี้จะทำอย่างไร ทางเลือกแรกคือกลับมาขุด Bitcoin แต่เครื่องขุดที่ขายหรือปลดระวางไปแล้วไม่ได้กลับมาง่าย ๆ และสัญญาไฟฟ้าก็อาจผูกไว้กับลูกค้า AI แล้ว ทางเลือกที่สองคือขาย Bitcoin ที่เหลือเพื่อเอาตัวรอด ซึ่งเราเคยเห็นมาแล้ว ในเดือนธันวาคม 2022 Core Scientific ยื่นขอคุ้มครองการล้มละลายตาม Chapter 11 หลังกู้หนักในวันที่ Bitcoin ร่วงไปแถว $16,000 และค่าไฟพุ่ง จนต้องเทขายเหรียญในคลังเกือบทั้งหมด ที่น่าคิดคือ Core Scientific ฟื้นจากการล้มละลายในปี 2024 ได้ด้วยการเซ็นสัญญาให้บริการประมวลผลสมรรถนะสูงหลายพันล้านดอลลาร์กับ CoreWeave และนั่นก็คือแบบแผนที่ IREN, Hut 8 และ MARA กำลังเดินตามอยู่ตอนนี้

หุ้นเหมืองที่นักลงทุนไทยถือ อาจไม่ใช่หุ้น Bitcoin อีกแล้ว

นักลงทุนรายย่อยชาวไทยจำนวนไม่น้อยซื้อหุ้น MARA, IREN และ HUT ผ่านบริการลงทุนต่างประเทศอย่าง InnovestX, Dime! หรือ Interactive Brokers โดยมองว่าเป็นทางลัดในการเก็งราคา Bitcoin แบบมี Leverage ในตัว เพราะในอดีตหุ้นเหล่านี้มักขยับแรงกว่าราคาเหรียญ 2 ถึง 3 เท่า

แต่สมการนี้กำลังพัง เมื่อเมกะวัตต์ถูกโยกจากเครื่องขุด ASIC ไปเป็น GPU เมื่อ Bitcoin ในงบดุลเหลือน้อยลงหรือเป็นศูนย์ และเมื่อบริษัทต้องออกหุ้นหรือกู้เงินเพิ่มเพื่อลงทุนด้าน AI ความสัมพันธ์ระหว่างราคาหุ้นกับราคา Bitcoin ก็อ่อนลงตามไปด้วย IREN ที่มีรายได้จาก AI ราว 88% และไม่มีเหรียญในคลังเลย วันนี้ขยับตามข่าวสัญญาของ Microsoft มากกว่าราคา Bitcoin ส่วน MARA ที่ขายเหรียญไปราว 40% ของคลังในเดือนเดียว ถ้าไม่นับการเคลื่อนไหวอื่น จะเหลือเหรียญราว 20,000 BTC และยังมีแผนขายต่อ

ผลคือนักลงทุนที่คิดว่าตัวเองถือหุ้น Bitcoin อาจกำลังถือหุ้นโครงสร้างพื้นฐาน AI อยู่โดยไม่รู้ตัว และกำลังรับความเสี่ยงสองชั้น ถ้า Bitcoin ขึ้น หุ้นอาจไม่ได้ขึ้นแรงอย่างที่หวัง เพราะเหรียญในคลังน้อยลง แต่ถ้าฟองสบู่ AI แตก หุ้นก็อาจร่วงหนักแม้ Bitcoin จะทรงตัว

ภาพนี้ยิ่งชัดเมื่อเทียบกับฝั่งที่ยังซื้อไม่หยุด Strategy ของ Michael Saylor ซื้อเพิ่ม 1,036 BTC มูลค่า $81.9 ล้าน ระหว่างวันที่ 2 ถึง 8 พฤศจิกายน ทำให้ถือรวม 850,364 BTC ด้วยต้นทุนรวมราว $6.4 หมื่นล้าน ขณะที่ฝั่ง ETF ก็ไม่ได้ช่วยพยุงตลาด เพราะกองทุน Bitcoin ETF ประเภท Spot ในสหรัฐฯ มีเงินไหลออกสุทธิ $1.28 พันล้าน ในสัปดาห์ที่สิ้นสุดวันที่ 6 พฤศจิกายน ซึ่งเป็นการไหลออกรายสัปดาห์มากที่สุดเป็นอันดับ 7 นับจากเปิดซื้อขายในเดือนมกราคม 2024 นำโดย IBIT ของ BlackRock และ FBTC ของ Fidelity

ความเห็นผู้เขียน

ส่วนตัวผมไม่โทษผู้บริหารเหมืองเหล่านี้เลย ถ้าผมนั่งเก้าอี้เดียวกัน เห็นรายได้ต่อเมกะวัตต์จาก AI สูงกว่าการขุดหลายเท่า แถมได้สัญญายาว 10 ปี ผมก็คงเลือกแบบเดียวกัน หน้าที่ของพวกเขาคือดูแลผู้ถือหุ้น ไม่ใช่ดูแลเครือข่าย Bitcoin

แต่นี่แหละคือปัญหาที่เห็นชัดแต่ไม่ค่อยมีใครกล้าพูด ชุมชน Bitcoin ชอบเล่าเรื่องว่าเหมืองขุดคือผู้ที่เชื่อมั่นใน Bitcoin ที่สุด สุดท้ายแล้วพวกเขาก็คือธุรกิจที่ไปทางไหนก็ได้ที่ได้เงินมากกว่า และวันที่ AI จ่ายดีกว่า พวกเขาก็พร้อมเดินออกพร้อมขายเหรียญที่เคยประกาศว่าจะไม่ขาย

ผมไม่ได้คิดว่าเครือข่าย Bitcoin จะล่มพรุ่งนี้ เหมืองเอกชนและเหมืองนอกตลาดหุ้นยังมีอีกมาก และกำลังขุดที่หายไปอาจมีคนอื่นเข้ามาแทน แต่ผมคิดว่าเราควรเลิกมองว่าความปลอดภัยของเครือข่ายเป็นเรื่องที่ได้มาฟรี ยิ่งใกล้ปี 2028 คำถามว่าใครจะจ่ายค่าความปลอดภัยเมื่อรางวัลบล็อกเหลือครึ่งเดียว จะเป็นคำถามที่ตอบยากขึ้นเรื่อย ๆ

สำหรับคนที่ถือหุ้นเหมืองอยู่ สิ่งที่ผมอยากให้ทำมีอย่างเดียว คือเปิดงบการเงินล่าสุดของบริษัทที่ถืออยู่แล้วดูว่ารายได้กี่เปอร์เซ็นต์มาจาก AI และเหลือ Bitcoin ในคลังเท่าไร ถ้าคำตอบคือ AI เป็นหลัก คุณต้องถามตัวเองใหม่ว่ายังอยากรับความเสี่ยงของธุรกิจ AI อยู่หรือเปล่า เพราะสิ่งที่อยู่ในพอร์ตอาจไม่ใช่สิ่งที่คุณคิดว่าซื้อไว้ตั้งแต่แรก

และสิ่งที่ผมจะจับตาต่อคือสามเรื่อง หนึ่ง กระเป๋าของ Hut 8 ที่โอนเข้ากระดานเทรดจะถูกขายจริงหรือไม่ สอง MARA จะขายรอบต่อไปเมื่อไรและเท่าไร สาม กำลังขุดรวมของเครือข่ายหลังวันที่ 31 ธันวาคม เมื่อ IREN ปิดเครื่องขุดเกือบทั้งหมด ถ้าสามเรื่องนี้ออกมาในทิศทางเดียวกัน เรื่องนี้จะไม่ใช่แค่ข่าวบริษัทอีกต่อไป แต่เป็นการเปลี่ยนโครงสร้างของทั้งอุตสาหกรรม

ภาพจาก AI